Coronavirus: juridische vragen en antwoorden voor ondernemers

Bekijk hier onze speciale pagina over het coronavirus voor particulieren

In alle media is het coronavirus volop in het nieuws. De gevolgen van het virus raken consumenten en ondernemers. Misschien heb jij vragen over een geplande vakantie, je werk of een aankoop. Of vraag je je als ondernemer af hoe het zit als je niet kunt leveren of inkomsten misloopt? Daarom zetten wij een aantal juridische vragen en antwoorden op een rij voor consumenten en ondernemers.

Ga direct naar de vragen over:

Webinar over corona

Wij organiseerden woensdag 25 maart een webinar over corona op de werkvloer: de rechten en plichten van de werkgever en de zzp'er. Wij beantwoorden vragen rondom dit onderwerp. Wil jij het webinar terugkijken en de antwoorden teruglezen? Dat kan hier.

Podcasts

Onze juridische experts bespraken in podcasts de gevolgen van de coronacrisis rondom de thema's privacy en corona op de werkvloer. Beluister de podcast over het op afstand controleren van thuiswerkende werknemers, het testen van werknemers en wat de corona-app betekent voor onze privacy. Beluister de podcast over rechten en plichten bij thuiswerken, loonoffers en verlof.

Werk, verlof en inkomen

Een zzp-er werkt voor een opdrachtgever. De opdrachtgever wil eenzijdig het aantal te declareren uren van de zzp-er terugbrengen, omdat hij minder omzet verwacht. Mag dat?

Of de opdrachtgever dit mag is afhankelijk van de tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer (zzp'er) gemaakte afspraken. Als er een schriftelijke afspraak is gemaakt dat de opdrachtgever gedurende een bepaalde periode een vooraf aantal overeengekomen uren zal vergoeden, dan mag de opdrachtgever dit niet eenzijdig wijzigen, tenzij in de overeenkomst is bepaald dat dit, bijvoorbeeld als gevolg van overmacht, wel mag. Is er tussen opdrachtgever en opdrachtnemer helemaal niets (schriftelijk) vastgelegd? Dan mag de opdrachtgever de opdracht op enig moment (per direct) beëindigen of de uren verminderen/terugbrengen.

Grote bijeenkomsten worden afgelast en gaan niet door. Wie moet de schade dragen voor de annulering van overeenkomsten van opdracht?

Dit is afhankelijk van wat er in de overeenkomst van opdracht is opgenomen. Zie hiervoor het antwoord op de vorige vraag.

Door het coronavirus heb ik als kleine zelfstandige geen/nauwelijks inkomen. Heb ik recht op compensatie?

Ja, het kabinet stelt een tijdelijke, versoepelde regeling in om zelfstandig ondernemers te ondersteunen. Daarmee wordt het Besluit bijstandverlening zelfstandigen(Bbz) versoepeld. De regeling wordt uitgevoerd door gemeenten. Zelfstandigen kunnen voor een periode van drie maanden, via een versnelde procedure, aanvullende inkomensondersteuning krijgen voor levensonderhoud. Deze vult het inkomen aan tot het sociaal minimum en hoeft niet te worden terugbetaald. Er is in deze tijdelijke bijstandsregeling voor zelfstandig ondernemers geen sprake van een vermogens- of partnertoets. Ondersteuning volgens deze tijdelijke regeling is ook mogelijk in de vorm van een lening voor bedrijfskapitaal, tegen een verlaagd rentepercentage.

Als vakantiedagen te veel oplopen, mag ik deze dan uitbetalen?

 

Dit kan alleen voor de bovenwettelijke vakantiedagen en slechts met instemming van de werknemer. Uitbetaling van de waarde van de bovenwettelijke vakantiedagen is dus alleen mogelijk als de werknemer daarmee instemt. Wettelijke vakantiedagen kennen overigens een vervaltermijn van zes maanden na het jaar waarin deze zijn opgebouwd en voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt een vervaltermijn van vijf jaar.

Medewerkers willen hun aangevraagde verlofdagen intrekken aangezien hun vakantie is geannuleerd. Is een werkgever verplicht om op dit verzoek in te gaan?

Als de vakantieaanvraag van werknemer is goedgekeurd door de werkgever en de werknemer wil dit verzoek intrekken, dan zal dit in overleg met werkgever moeten gebeuren. De werkgever kan het intrekken van een vakantieaanvraag weigeren, zeker als hij hiervoor goede gronden heeft.

Mag ik mijn werknemers verplichten om verlofdagen op te nemen als ik minder werk heb door het coronavirus?

Nee, je kunt niet verplichten verlofdagen op te nemen. Het aanvragen van verlof of vakantie gaat conform de wens van werknemers. Een werkgever kan dat dus niet afdwingen. Dat is anders voor ADV-dagen. Afhankelijk van de afspraken in de cao, kunnen werkgevers mogelijk werknemers wel verplichten ADV-uren op te nemen. Stel dat je bijvoorbeeld de afspraak hebt dat je werknemer 13 ADV-dagen per jaar heeft en iedere vier weken een ADV-dag opneemt, dan kan je afdwingen dat die ADV-dag ook in deze periode gewoon wordt opgenomen. Het is goed om te weten dat op 1 juli 2020 de nog openstaande wettelijke vakantiedagen over 2019 vervallen. Werkgevers zijn verplicht werknemers hier schriftelijk op te wijzen en tijdig in staat te stellen vóór 1 juli de nog niet genoten vakantiedagen over het voorliggende jaar alsnog op te nemen. Doe je dat niet? Dan kan worden gesteld dat die dagen niet zijn komen te vervallen, zo blijkt uit Europese rechtspraak. Wil je hier meer over weten? Beluister dan onze podcast.

Sinds het coronavirus werkt mijn personeel gedwongen thuis. Wat mogen ze van mij verwachten voor wat betreft een werkplek thuis?

Het personeel mag vragen om een goede bureaustoel en een verstelbaar bureau voor thuis. Je werknemers hebben namelijk recht op een goede, arboproof werkplek, ook als ze noodgedwongen thuiswerken. Je kunt deze producten belastingvrij vergoeden vanuit de werkkostenregeling. Wil je hier meer over weten? Beluister dan onze podcast.

Mijn werknemers vragen mij om een vergoeding voor koffie, thee, stroom en wc-papier nu zij thuiswerken. Ben ik daartoe verplicht?

Zover gaat de zorgplicht van werkgevers niet. Er bestaat niet zoiets als een wettelijk recht op het vergoed krijgen van zaken als koffie, thee, toiletpapier en energiekosten tijdens het thuiswerken, dat nu massaal gebeurt. Ook kun je deze kosten niet belastingvrij vergoed krijgen vanuit de werkkostenregeling. Evenmin kunnen ze fiscaal worden afgetrokken. Wil je hier meer over weten? Beluister dan onze podcast.

Mijn bedrijf heeft het moeilijk vanwege het coronavirus. Kan ik mijn personeel dwingen om tijdelijk salaris in te leveren?

 Zonder instemming van de werknemers is dat erg lastig. Loon is niet voor niets een primaire arbeidsvoorwaarde. Je zal moeten aantonen dat je een zodanig zwaarwichtig belang hebt bij de wijziging van de lonen, dat het belang van je werknemers hiervoor moet wijken. Het moet het uiterste middel zijn dat gericht is op de continuïteit van je bedrijf. Uit de rechtspraak blijkt dat de lat voor werkgevers enorm hoog ligt. In 2015 oordeelde de rechter nog dat V&D geen loonsverlaging mocht doorvoeren bij haar personeel. Het zal voor een werkgever dus een hele klus zijn om een rechter ervan te kunnen overtuigen dat het belang van de werknemers dient te wijken voor het belang van het bedrijf. Wil je hier meer over weten? Beluister dan onze podcast.

­Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid Ondernemer

Wat is de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid?

Ondernemers die vanaf 1 maart 2020 een omzetverlies verwachten van minimaal twintig procent, kunnen van het UWV voor een periode van drie maanden maximaal 90 procent van de loonsom, afhankelijk van het inkomensverlies, vergoed krijgen onder de voorwaarde dat er geen ontslagen gebaseerd op bedrijfseconomische redenen plaatsvinden en de werkgever het loon volledig doorbetaalt. Als de werkgever in de NOW-periode wel ontslagaanvragen op grond van bedrijfseconomische redenen indient bij UWV (of al tussen 18 en 31 maart ingediende aanvragen niet uiterlijk 6 april intrekt) zullen de loonkosten van de voor bedrijfseconomisch ontslag voorgedragen werknemers, vermeerderd met een boete van 50%, worden verrekend met de door UWV te verstrekken subsidie. UWV zal een voorschot verstrekken van 80 procent van de tegemoetkoming die door de ondernemer is aangevraagd. Zoals aangegeven is de hoogte van de tegemoetkoming afhankelijk van het omzetverlies en maximaal 90 procent van de loonsom. Hieronder een aantal voorbeelden van hoe de omzetdaling ten opzichte van de hoogte van de tegemoetkoming werkt:

· Als 100 procent van de omzet wegvalt, dan bedraagt de tegemoetkoming 90 procent van de loonsom;

· Als 50 procent van de omzet wegvalt, dan bedraagt de tegemoetkoming 45 procent van de loonsom;

· Als 25 procent van de omzet wegvalt, dan bedraagt de tegemoetkoming 22,5 procent van de loonsom. De werknemer soupeert (anders dan bij werktijdverkorting) géén WW-rechten op.

Wat als mijn bedrijf in de bedrijfsvoering wordt geraakt door het coronavirus?

Ondernemers die vanaf 1 maart 2020 een omzetverlies verwachten van minimaal twintig procent, kunnen van het UWV voor een periode van drie maanden maximaal 90 procent van de loonsom, afhankelijk van het inkomensverlies, vergoed krijgen onder de voorwaarde dat er geen bedrijfseconomische ontslagaanvragen bij UWV worden gedaan en de werkgever het loon volledig doorbetaalt. UWV zal een voorschot verstrekken van 80 procent van de tegemoetkoming die door de ondernemer is aangevraagd. Deze nieuwe regeling Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) vervangt de oude regeling Werktijdverkorting, die komt daarmee te vervallen. Aanvragen voor werktijdverkorting die al waren gedaan, en waarin nog geen ontheffing was verleend, worden meegenomen in de nieuwe regeling.

Geldt de NOW ook voor zieke werknemers die nog door de werkgever worden betaald?

Ja, de loonkosten (tot maximaal € 9.538,00 bruto per maand) voor de arbeidsongeschikte werknemer vallen ook onder de subsidie.

Is er ook dekking op de verzuimverzekering als de werkgever gebruik maakt van de NOW?

Om gebruik te maken van de NOW-regeling geldt het loon van alle werknemers. Dus ook van werknemers die bij de aanvraag al ziek waren of van werknemers die tijdens het gebruik van de regeling ziek worden. Daarnaast is er voor zieke werknemers dekking vanuit de verzuimverzekering. Dit geldt voor werknemers die ziek worden gedurende de periode van de regeling en voor zieke werknemers die al ziek zijn als de regeling ingaat. Het kan voorkomen dat een werkgever een uitkering ontvangt vanuit de NOW om omzetverlies op te vangen en daarnaast een uitkering vanuit de verzuimverzekering voor een zieke werknemer. De regeling is echter zo ingericht dat het niet mogelijk is voor UWV of de verzekeraar om de uitkeringen met elkaar te verrekenen.

Ik ben zzp’er voor drie dagen per week en heb voor twee dagen per week een loondienstverband. In mijn bedrijf heb ik een behoorlijke inkomensdaling. Kan ik, in deze combinatie van werksoorten, ook een beroep doen op de bijzondere BBZ-regeling voor zzp’er?

Ondernemers die in de knel komen door de coronacrisis (zzp, VOF, eenmanszaak, BV, NV, maatschap, CV) kunnen, als aan de gestelde voorwaarden is voldaan, een beroep doen op de TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers). Voor de uren waarvoor u in loondienst bent kan uw werkgever, in geval van omzetverlies van minimaal 20%, een beroep doen op de NOW en voor de weggevallen inkomsten die u als zzp’er genoot zou u een beroep op de TOZO kunnen doen.

Stel je omzetverlies doet zich wat later voor, bijvoorbeeld pas na drie maanden. Kan je dan opnieuw een beroep doen op NOW?

De meetperiode kun je laten ingaan met ingang van 1 maart, 1 april of 1 mei 2020. Dus als je verwacht dat het effect van de omzetdaling pas later optreedt, dan kun je de meetperiode voor de omzetvergelijking één of twee maanden later dan 1 maart 2020 laten aanvangen.

Hoe wordt die 20% omzetverlies bepaald? Is dat gebaseerd op omzet van vorig jaar of prognose voor dit jaar?

De omzet over 2019 wordt gedeeld door vier en vervolgens vergeleken met de omzet in maart, april en mei 2020. Deze periode kan met één of twee maanden worden opgeschoven naar respectievelijk april, mei en juni 2020 en mei, juni en juli 2020.

Wat gebeurt er met vaste kosten die doorlopen. Kan ik die ook vergoed krijgen?

Werkgevers die kampen met een omzetverlies van minimaal 20% kunnen op grond van de NOW een subsidie ontvangen, als tegemoetkoming in de betaling van loonkosten. Overige, variabele en vaste kosten vallen hier niet onder. Wél kan een ondernemer die in de knel komt een beroep doen op de TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers).

Welke rechten hebben oproepkrachten als het gaat om loondoorbetaling?

De subsidie die op grond van de NOW kan worden verstrekt, geldt zowel voor werknemers met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd als voor werknemers met een flexibel contract (tijdelijke arbeidsovereenkomsten, oproepovereenkomsten en uitzendovereenkomsten). Voor een oproepmedewerker zal dan het gemiddelde loon moeten worden bepaald. Voor oproepkrachten zal dan bepaald moeten worden wat de gemiddelde arbeidsomvang was voorafgaande aan de ingangsdatum van de subsidieregeling. Voor dat gemiddeld aantal uren kan de werkgever, bij omzetverlies van minimaal 20%, een beroep doen op de NOW.

Het payrollbedrijf wil dat ik, voor de medewerkers die via het payrollbedrijf bij mij werken, ook betaal voor de uren dat ik geen gebruik heb gemaakt van de payrollmedewerkers vanwege een verplichte sluiting. Ben ik daartoe verplicht?

Dit is afhankelijk van de inhoud van de payrollovereenkomst. Voor payrollondernemingen en uitzendbureaus geldt overigens ook de NOW-regeling.

Geldt de NOW ook voor een kleine mkb’er met twee man personeel? Kan de eigenaar dan ook een beroep doen op de bijzondere bijstand?

Ja, de werkgever kan in dit geval zowel een beroep doen op de NOW als op de TOZO.

Van welke definitie van zzp-er wordt naar verwachting uitgegaan? Wat als je samen met twee andere vennoten in een maatschap één medewerker in dienst hebt? Kun je dan een beroep doen op de TOZO?

De TOZO-regeling is er voor de volgende ondernemers: zzp’ers, VOF, eenmanszaak, BV, NV, maatschap, CV. De regeling is dus niet beperkt tot enkel zzp’ers.

Mag ik werknemers ontslaan als ik gebruik maak van de NOW-regeling?

Werkgevers mogen tijdens gebruikmaking van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) geen ontslag aanvragen bij UWV wegens bedrijfseconomische redenen. Doe je dat toch? Dan zullen de loonkosten van de bij UWV voor bedrijfseconomisch ontslag voorgedragen werknemers, vermeerderd met een boete van 50%, worden verrekend met of ingehouden op de door UWV te verstrekken subsidie. Als je géén beroep doet op het NOW en tot ontslag over wenst te gaan, geldt in principe dat een werkgever de ‘gewone ontslagregels’ moet hanteren. Het voorgaande geldt overigens niet als de werknemer in de proeftijd zit of als een tijdelijke arbeidsovereenkomst van rechtswege eindigt. Dit blijft mogelijk, maar kan wel van invloed zijn op de subsidie. Ook een ontslag op basis van disfunctioneren of verstoorde arbeidsrelatie blijft gewoon mogelijk. Hiervoor is en blijft een goed opgebouwd personeelsdossier noodzakelijk.

Er lopen in mijn bedrijf contracten voor bepaalde tijd af. Kom je dan nog wel in aanmerking voor de NOW-regeling?

Ja, de werkgever mag aflopende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd van rechtswege laten eindigen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de deelname aan de NOW-regeling. Proeftijdontslag is ook toegestaan. En het blijft ook mogelijk om arbeidsovereenkomsten te beëindigen op andere, dan bedrijfseconomische, gronden. Bijvoorbeeld in geval van disfunctioneren of een verstoorde arbeidsverhouding.

Kun je een beroep doen op NOW als personeel niet minder werkt, maar er wel omzetverlies is?

Ja, personeel mag gewoon volledig blijven worden ingezet over de periode waarin een beroep op de NOW wordt gedaan.

Geldt de NOW-regeling ook voor verenigingen?

Als sprake is van formeel werkgeverschap, omzet, omzetverlies van minimaal 20% en werknemers in loondienst, dan kan voor de loonkosten aanspraak worden gemaakt op de NOW-regeling.

Aankopen en leveringen

Ik kan een product niet leveren doordat de productie stil ligt door het coronavirus. Kan ik mijn leverancier hiervoor aansprakelijk stellen?

In principe niet. Het coronavirus betreft een buitengewone omstandigheid, waardoor de leverancier kan tegenwerpen dat er sprake is van overmacht. Er valt dus geen verwijt te maken. Van een wanprestatie, een toerekenbare tekortkoming, is immers geen sprake. Hooguit in uitzonderingsgevallen waarbij de gevolgen van dergelijke overmachtsituaties via Algemene Voorwaarden als risico bij de leverancier zijn neergelegd, kan het anders zijn. Bijvoorbeeld als er sprake is van een gegarandeerde levering zonder enige disclaimer (zoals overmacht). In de praktijk zie je dit vrijwel nooit. Wel moet elke situatie afzonderlijk worden beoordeeld en moeten alle omstandigheden van de overeenkomst worden beoordeeld. Wat in de ene situatie overmacht betekent, hoeft dat niet per se in een vergelijkbare situatie ook te betekenen.

Huur en verhuur

Heb ik recht op huurverlaging nu ik mijn (horeca)bedrijf tijdelijk moet sluiten vanwege het besluit van de overheid door het coronavirus?

De huurder kan het gehuurde niet gebruiken. Dat betekent dat sprake is van een gebrek in de zin van de wet. Een gebrek is een situatie waarin het gehuurde niet (geheel) kan worden gebruikt om een reden die niet toerekenbaar is aan de huurder. De verhuurder is verplicht dit gebrek te verhelpen, tenzij het verhelpen onmogelijk is of niet van de verhuurder kan worden verlangd. In dit geval is er sprake van een dwingende overheidsmaatregel en zal een vordering tot huurprijsverlaging waarschijnlijk stranden op het feit dat het voor de verhuurder onmogelijk is het gebrek te verhelpen. Maar dit is een unieke situatie die over en weer om begrip vraagt. Rechters zullen zeker rekening houden met de flexibiliteit van verhuurders en huurders. Overleg samen en probeer tot een oplossing te komen. Het is goed om duidelijke afspraken met elkaar te maken. Zo kunnen er misschien afspraken gemaakt worden over het tijdelijk opschorten van de huurbetalingen of misschien een tijdelijke huurverlaging. Wij schreven er ook een blog over.

Privacy

Mag ik mijn werknemer vragen of hij of zij besmet is met het coronavirus?

Nee, dat mag niet op grond van de Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG). Dit soort medische gegevens valt onder bijzondere persoonsgegevens en die mag je niet verwerken, maar door de uitzonderlijke situatie zullen veel werknemers wel vrijwillig mededelen als ze besmet zijn en verantwoordelijkheid nemen om verspreiding te beperken.

Mag ik mijn medewerkers testen of zij het coronavirus bij zich dragen?

Nee, werkgevers mogen niet zelf testen en al helemaal geen medische gegevens registreren. Wel mag je een werknemer met klachten die op corona wijzen naar huis sturen. Je moet immers zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. De bedrijfsarts is er voor om medische klachten te bespreken.

Mag ik software installeren om thuiswerkende werknemers in de gaten te houden?

Het mág zeker, maar niet zomaar. Het controleren van werknemers die thuis werken kan inbreuk maken op de privacy van de werknemer en is daarom aan strikte voorwaarden verbonden. Er moet sprake zijn van een legitiem doel of gerechtvaardigd belang en dit belang moet zwaarder wegen dan het belang van de werknemer. Ook moet de controle proportioneel zijn: alleen het minst vergaande controle middel mag worden ingezet. Doel van controle kan zijn het voorkomen van illegale activiteiten of het naar buiten brengen van bedrijfsvertrouwelijke informatie. Maar denk ook aan het verminderen van kosten en verlies van tijd, misbruik van het internet- en e-mailsysteem van de werkgever of systeem- en netwerkbeveiliging. Werkgevers zijn verplicht om rekening te houden met vertrouwelijke communicatie van de werknemer. Zo mag een werkgever op afstand geen e-mails van de thuiswerker inzien die als deze privé zijn gemarkeerd. Onze collega Carolien Lasonder gaf hierover uitleg op BNR nieuwsradio. Wil je meer weten over dit onderwerp? Beluister dan de podcast met Carolien.

Vakantie en reizen

Ik leid als ondernemer inkomstenverlies omdat ik langer moet verblijven op mijn vakantieadres door het coronavirus. Kan ik mijn schade vorderen?

Nee dit kan niet. Wil je schade kunnen vorderen buiten een contractuele relatie dan moet er of sprake zijn van een risicoaansprakelijkheid op grond waarvan een ander verplicht is deze te vergoeden, of van een schuldaansprakelijkheid (toerekenbaar). Hiervan lijkt geen sprake te zijn. Binnen een contractuele relatie geldt in principe dat er sprake moet zijn van een toerekenbare tekortkoming, tenzij anders overeengekomen. Een pandemie is niet aan een individu/onderneming toe te rekenen.

Kan ik kosteloos mijn zakenreis annuleren als mijn bestemming een negatief reisadvies heeft door het coronavirus?

Hier geldt hetzelfde als voor een vakantie: alleen als er een negatief reisadvies geldt of je reisorganisatie annuleert zelf de reis, krijg je je geld terug of kun je gratis omboeken. Zo niet, dan zijn de kosten voor jou.



Disclaimer

Deze informatie schetst de algemene regels en uitgangspunten. Uiteraard kan er in specifieke situaties sprake zijn van uitzonderingen. Heeft u vragen over dit onderwerp of uw specifieke situatie, dan kunt u altijd contact opnemen met een van onze specialisten.

Onze oplossingen

Ondernemer en niet verzekerd?

  • Wij helpen u ook zonder verzekering!
  • Advies over uw situatie
  • Opstellen van juridische documenten
  • Onderhandelen met uw tegenpartij
  • Voor een vaste prijs

Verzekerd?

Bent u verzekerd en heeft u een vraag?

Gebruik de pijltjes toetsen om alle producten te zien.