Onterfd maar toch zicht op geld

‘Ik ben echt he-le-maal klaar met jou, wie denk je wel niet dat je bent?!’, schreeuwt Karel tegen zijn zoon Peter. Na een fikse ruzie over geld, zo’n twintig jaar geleden, had Karel nooit meer iets van zijn zoon gehoord. Ook toen Karel enkele jaren geleden ernstig ziek werd, wilde Peter niets met zijn vader te maken hebben. Er kon zelfs geen kaartje of telefoontje vanaf. Gelukkig voor Karel nam dochter Rieneke de verzorging graag op zich.

Op andere naam

Opeens stond Peter bij Karel voor de deur. Niet omdat hij de ruzie wilde bijleggen. Peter had geldproblemen en wilde weten of hij een voorschot kon krijgen op de erfenis. Karel had tenslotte al de respectabele leeftijd van 88 jaar bereikt. ‘Kom op vader, waar moet jij nu nog al dat geld aan uitgeven op jouw leeftijd? Je kunt toch veel beter je zoon alvast wat geld schenken?’, zo klonk het aan de keukentafel. Karel was teleurgesteld. Na al die jaren was Peter ‘thuisgekomen’, enkel omdat hij geld nodig had. ‘Misschien kunnen we het huis alvast op mijn naam laten zetten, dat heeft ook belastingvoordelen?’, probeerde Peter weer. Karel staarde verdrietig uit het raam.

Onterfd

Wanneer Karel een aantal maanden later overlijdt, reageert Peter in eerste instantie opgelucht. ‘Het klinkt misschien stom, maar nu zijn we alsnog verlost van onze schulden’, zegt hij tegen zijn vrouw. Dan belt Rieneke. Ze is net bij de notaris geweest en kennelijk heeft vader Peter onterfd in zijn testament. ‘Dus ik krijg helemaal niets?’, vraagt Peter verontwaardigd. Rieneke heeft geen idee. Ze weet alleen dat vader dit had geregeld om haar te bedanken voor haar goede zorgen. En omdat Peter altijd alleen maar uit was op geld. Peter raadpleegt zijn juridisch adviseur en stuurt hem een kopie van het testament van zijn vader. In het testament is opgenomen dat dochter Rieneke de enige erfgename is. Hierdoor lijkt het alsof Karel niets krijgt uit de nalatenschap van zijn vader. Toch is dat niet helemaal waar.

Legitieme portie

In Nederland kun je je kinderen in een testament onterven, maar je kinderen kunnen nog altijd aanspraak maken op hun legitieme portie. De legitieme portie is meestal gelijk aan de helft van het erfdeel wat je als kind zou hebben ontvangen als je niet onterfd zou zijn. Giften en schenkingen die de niet-onterfde kinderen hebben ontvangen vóór het overlijden, tellen mee in de berekening van de legitieme portie. Stel dat Rieneke elk jaar 5000 euro kreeg van haar vader, dan moet Rieneke deze bedragen eerlijk doorgeven aan Peter. Hij moet wel binnen vijf jaar na het overlijden een beroep doen op zijn legitieme portie, in dit geval bij Rieneke. Peter heeft geen recht op persoonlijke spullen uit de nalatenschap, maar op een uitkering in geld. Hij kan bijvoorbeeld geen foto’s meenemen. Dat maakt hem niets uit. Peter is al lang blij dat hij zijn schuld binnenkort kan aflossen. Hij moet nog zes maanden wachten tot hij zijn legitieme portie kan opeisen. De erfgenamen moeten ruim de tijd krijgen de nalatenschap in kaart te brengen.

Anke Linssen, jurist DAS Roermond