Wanneer een gedragslijn een arbeidsvoorwaarde wordt

arbeidsvoorwaarde

arbeidsvoorwaardeWat is een arbeidsvoorwaarde? Die vraag stelde ik laatst tijdens een cursus die ik gaf aan een groep arbeidsrechtjuristen. Een ogenschijnlijk eenvoudige vraag.  Zeker aan juristen die zich de hele dag met niets anders dan arbeidsrecht bezighouden, zou je denken. Het stellen van de vraag bleek echter eenvoudiger dan hem beantwoorden. ‘Arbeidsvoorwaarden zijn voorwaarden waaronder wordt gewerkt en maken onderdeel uit van de arbeidsovereenkomst’, zo antwoordde een van de cursisten. Dat antwoord lijkt mij juist. Bij arbeidsvoorwaarden kun je onder andere denken aan hoeveel uur je per week werkt,  je salaris en het aantal vakantiedagen dat je per jaar van je werkgever krijgt. Of iets een arbeidsvoorwaarde is, is weer bepalend voor een aantal arbeidsrechtelijke vraagstukken, zoals het eenzijdig mogen wijzigen van die voorwaarde. En zo kun je je bijvoorbeeld afvragen of arbeidstijden een arbeidsvoorwaarde is. De meningen zijn hierover verdeeld. En dan is er ook nog zoiets als verworven rechten. Wat zijn dat en wanneer is hiervan sprake?

Verworven rechten

Een voorbeeld van een verworven recht is als een werknemer gedurende een reeks van jaren een eindejaarsuitkering krijgt. Die eindejaarsuitkering maakt echter geen onderdeel uit van de arbeidsovereenkomst. Hierover is niets vastgelegd, maar de werknemer krijgt die uitkering ondertussen al wel jaren achtereen toegekend en uitbetaald. Heb je als werknemer dan recht op die eindejaarsuitkering als er in een jaar opeens geen eindejaarsuitkering wordt uitbetaald? Kun je dan stellen dat hier sprake is van een verworven recht?

Ziekengeld

Ander voorbeeld. In het bedrijf waar je werkt is niets bepaald over de hoogte van het ziekengeld. Ook staat hierover niets in je arbeidsovereenkomst en een cao is niet van toepassing. Op grond van de wet bestaat recht op 70% loon tijdens ziekte. Maar stel dat je werkgever je altijd 100% loon heeft betaald tijdens korte perioden van arbeidsongeschiktheid en je nu bij een nieuwe ziekmelding opeens maar de wettelijke 70% betaalt. Kun je dan 100% claimen en stellen dat er sprake is van een verworven recht?

Gezichtspunten

Kortgeleden gaf de Hoge Raad aan dat het antwoord op dit soort vraagstukken niet algemeen beantwoord kunnen worden. Wel benoemt de Hoge Raad zes punten die als leidraad gelden voor de beoordeling van dit soort situaties. Het gaat om de volgende punten:

1. De inhoud van de gedragslijn;
2. De aard van de arbeidsovereenkomst en de positie die de werkgever en de werknemer ten opzichte van elkaar innemen;
3. De lengte van de periode gedurende welke de werkgever de desbetreffende gedragslijn heeft gevolgd;
4. Verklaringen van werknemer en werkgever over en weer over die gedragslijn;
5. De aard van de voor- en nadelen die voor de werkgever en werknemer uit de gedragslijn voortvloeien;
6. De aard en omvang van de kring van werknemers voor wie de gedragslijn is gevolgd.

Voortaan kunnen we dus bij een geschil over de vraag of sprake is van een verworven recht deze punten nalopen. Ondanks dat er dan nog steeds discussie mogelijk zal zijn, is het met dit arrest van de Hoge Raad wel veel meer ingekaderd. En dat helpt de praktijk.

Mijn nieuwe openingsvraag voor mijn volgende cursus is, met dank aan de Hoge Raad, inmiddels ook genoteerd:  “Kent iemand de zes gezichtspunten……”

Pascal Besselink, senior Jurist Arbeidsrecht en Pensioenrecht bij DAS