Waarvoor was gewaarschuwd: fatbikeverbod blijkt kortetermijnoplossing

Aparte categorie klinkt logisch, maar is juridisch kwetsbaar

Het nieuwe kabinet wil fatbikes onderbrengen in een aparte voertuigcategorie. Die keuze lijkt op het eerste gezicht logisch, gezien de zichtbaarheid van het type fiets en de overlast en veiligheidsrisico’s die andere verkeersdeelnemers ervaren. Juridisch is die aanpak echter kwetsbaar. Fatbikes verschillen uiterlijk van reguliere elektrische fietsen door hun bredere frame, lagere zit, langer zadel en dikke banden, maar vallen binnen de wet in dezelfde categorie: de e-bike.

Wil de wetgever voor fatbikes een aparte categorie creëren, dan moet nauwkeurig worden vastgelegd wat daar bij classificatie wel en niet onder valt. Juist daarin schuilt het probleem. Zodra de grenzen scherp zijn, zoeken fabrikanten de ruimte eromheen op. Het resultaat is een voortdurend kat-en-muisspel tussen wetgeving en praktijk.

Skinnybikes: de praktijk haalt de wetgever in

De situatie in Enschede in deze is illustratief. In die stad werden fatbikes geweerd op basis van banddikte: meer dan zeven centimeter was niet toegestaan. Omdat deze lokale regel afwijkt van de landelijke wet, verschenen in het straatbeeld al snel fatbikes met dunnere banden. Die verschillen technisch nauwelijks van het originele model, maar zijn formeel wel toegestaan.

Breder kijken: e bikes als geheel

De kern van het probleem is niet één type fiets, maar het bredere gebruik van snelle en opgevoerde e-bikes, in combinatie met het gedrag en de ervaring van de bestuurder. Maatregelen die voor alle e-bikes gelden zijn overzichtelijker, juridisch duidelijker en beter te handhaven.

Helmplicht en leeftijdsgrens zijn kansrijker

Wettelijke regelingen als een helmplicht en een leeftijdsgrens lijken kansrijker. Een helm vergroot direct de verkeersveiligheid en werkt drempelverhogend, vooral bij jongeren, terwijl ook oudere e-bikegebruikers er baat bij hebben vanwege hun grotere kwetsbaarheid bij ongevallen. Jongeren hebben bovendien vaker moeite met het gewicht en de snelheid van e-bikes en nemen relatief meer risico. Daarnaast kan een verbod op het langgerekte zadel van de fatbike de veiligheid vergroten: een standaardzadel voor de berijder voorkomt dat meerdere personen meerijden, vermindert afleiding en verkleint de kans op gevaarlijk rijgedrag.

Tijd voor serieuze en landelijke regelgeving

Wie de verkeersveiligheid structureel wil verbeteren en het aantal slachtoffers wenst terug te dringen, moet inzetten op duidelijke, landelijke en toekomstbestendige regelgeving die meegroeit met technologische ontwikkelingen.