Aansprakelijkheid bij stages: dit is wat je moet weten

De zorgplicht van de werkgever

Werkgevers moeten goed voor hun werknemers zorgen tijdens het werk. Dat is een plicht die staat in het Burgerlijk Wetboek (BW). Artikel 7:658 BW gaat over situaties waarin werknemers schade oplopen door of tijdens het werk. Het artikel gaat uit van een gewone arbeidsrelatie. Dat betekent dat er een arbeidsovereenkomst is tussen werkgever en werknemer.

Beschermingspositie werkende

Dit creëert een sterke beschermingspositie voor de werkende. Het betekent namelijk dat de werknemer niet hoeft te bewijzen dat de werkgever tekortschiet, maar dat de werkgever moet aantonen dat hij zijn verplichtingen is nagekomen.

Uit de rechtspraak blijkt dat de werkgever verregaande verplichtingen heeft. De werkgever moet:

1. zorgen voor een veilige werkomgeving;
2. deugdelijke en veilige arbeidsmiddelen beschikbaar stellen;
3. duidelijke en adequate instructies geven;
4. actief toezicht houden op de naleving daarvan.

Deze verplichtingen hebben een preventief karakter. De werkgever moet risico’s niet alleen beperken, maar ook actief voorkomen. In de praktijk betekent dit dat rechters niet snel aannemen dat aan de zorgplicht is voldaan.

Meer bescherming voor mensen die werken

De wet beschermt niet alleen werknemers met een arbeidsovereenkomst. Sinds 1 januari 1999 geldt deze bescherming ook voor andere mensen die werk verrichten binnen die organisatie of onderneming. Denk daarbij aan uitzendkrachten, inleners, vrijwilligers en stagairs. Het gaat om personen die onder gezag werken maar via andere constructies dan een arbeidscontract. Ze lopen daarbij dezelfde risico’s als werknemers. Daarom vindt de wetgever dat zij dezelfde bescherming verdienen.

De stagiair als “quasi-werknemer”

Door de werking van artikel 7:658 lid 4 BW wordt de stagiair in juridisch opzicht grotendeels gelijkgesteld aan een werknemer. Dit betekent dat het leerbedrijf doorgaans aansprakelijk is voor schade die de stagiair lijdt tijdens de uitvoering van zijn werkzaamheden.

Voor aansprakelijkheid moeten drie voorwaarden vervuld zijn:

1. er is schade;
2. de schade is ontstaan tijdens de uitoefening van de werkzaamheden;
3. het leerbedrijf heeft zijn zorgplicht geschonden.

Met name het criterium “in de uitoefening van de werkzaamheden” wordt ruim uitgelegd. Zodra sprake is van een functioneel verband tussen de werkzaamheden en het ongeval, komt de bescherming van het artikel in beeld. De positie van de stagiair speelt hierbij een belangrijke rol. Stagiairs beschikken vaak over minder ervaring en zijn afhankelijk van begeleiding. Dit rechtvaardigt een verzwaarde zorgplicht voor het leerbedrijf, met nadruk op instructie, begeleiding en toezicht.

De rol van de onderwijsinstelling

Naast het leerbedrijf kan ook de onderwijsinstelling onder omstandigheden aansprakelijk zijn. Dit vereist echter een zelfstandige tekortkoming van de school.

Daarvan kan sprake zijn indien:

1. de school onvoldoende toezicht houdt op de kwaliteit van de stageplek;
2. de begeleiding tekortschiet;
3. onveilige of onduidelijke afspraken worden gemaakt.

De beoordeling is sterk afhankelijk van de concrete omstandigheden. In de praktijk wordt aansprakelijkheid van de onderwijsinstelling minder snel aangenomen dan die van het leerbedrijf.

Feitelijke uitvoering werkzaamheden leidend

De bescherming van stagiairs binnen het aansprakelijkheidsrecht is verankerd in artikel 7:658 BW, en in het bijzonder lid 4 daarvan. Door deze bepaling wordt de bescherming losgekoppeld van de arbeidsovereenkomst en gekoppeld aan de feitelijke uitvoering van werkzaamheden. Het leerbedrijf draagt een vergaande zorgplicht en is doorgaans aansprakelijk voor schade die een stagiair tijdens de werkzaamheden lijdt. Alleen wanneer het leerbedrijf overtuigend aantoont dat het alle redelijke veiligheidsmaatregelen heeft getroffen, ontkomt het aan aansprakelijkheid. Voor slachtoffers betekent dit een sterke uitgangspositie. Tegelijkertijd blijft de uitkomst afhankelijk van de concrete feiten en omstandigheden, waarbij de invulling van de zorgplicht steeds centraal staat.