De kosten stijgen! Kan ik mijn prijzen verhogen?

Vrijwel alle ondernemers, zzp’ers en mkb’ers, worden er mee geconfronteerd: stijging van kosten. Denk aan hogere kosten door de stijging van de prijzen van energie, brandstof, bouwmaterialen, grondstoffen, halffabricaten, chips, verpakkingen en transport. Je ziet de kosten stijgen en de winstmarge verdampen. Wat doe je dan als ondernemer?

 

Het liefst zou je de kosten doorberekenen in je prijs. Maar wat als je een vaste prijs hebt afgesproken? Denk aan een klus die je hebt aangenomen voor een vaste prijs, een abonnement dat je hebt verkocht of een raamcontract hebt afgesloten. Wanneer mag je wel en wanneer mag je niet verhogen?

Een aantal factoren spelen daarbij een rol:

  • Sluit je steeds nieuwe overeenkomsten af, of is er sprake van een doorlopende overeenkomst of een grote opdracht?
  • Is er iets over prijsverhogingen bepaald in de overeenkomst?
  • Wie is jouw klant? Is dat ook een ondernemer of is dit een consument?

1.Losse of vaste overeenkomst

Sluit je met klanten steeds weer een nieuwe overeenkomst? Dan is het simpel. Je kunt steeds weer opnieuw de prijs voor jouw product of dienst bepalen. Je mag aan nieuwe klanten dus een hogere prijs vragen dan aan bestaande klanten waar een lopende overeenkomst mee bestaat. Dit geldt bijvoorbeeld voor webwinkels. Als er sprake is van een overeenkomst met een bestaande klant, dan liggen de zaken anders. Denk daarbij aan abonnementen of een grote opdracht of project. De hoofdregel is dan immers 'contract is contract'. Als je een prijs hebt afgesproken met jouw klant, dan kan jouw klant jou daaraan houden. Een prijsverhoging doorvoeren als jouw eigen kosten hoger worden, is dan in principe niet mogelijk, tenzij je in de overeenkomst hebt opgenomen dat je onder bepaalde omstandigheden de prijzen mag verhogen.

2.Check de overeenkomst

Check of je in de overeenkomst of in de algemene voorwaarden hebt bedongen dat je onder omstandigheden de prijzen mag verhogen. Zo’n beding kan worden toegepast onder drie voorwaarden:

  • de algemene voorwaarden op de overeenkomst zijn van toepassing verklaard,
  • de klant heeft voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst een redelijke mogelijkheid gehad om van de inhoud van de voorwaarden kennis te nemen.
  • De bepaling mag niet onredelijk bezwarend zijn voor de klant: de klant mag niet onnodig worden benadeeld.

3.Is de klant een consument?

In de overeenkomst kun je bedingen dat je bevoegd bent om een prijsverhoging door te voeren. Als zo’n beding in de algemene voorwaarden wordt opgenomen, dan kan het beding nog wel worden vernietigd, indien het ‘onredelijk bezwarend’ is. Zeg maar: de rechten van de andere partij al te erg inperkt. Het is moeilijk te voorspellen of dat het geval is.

Consumenten worden extra beschermd wanneer het beding in de algemene voorwaarden staat. Een beding waarin staat dat je de prijs binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst mag verhogen, is altijd onredelijk bezwarend, tenzij je in dat beding ook opneemt dat de consument om de overeenkomst bij een prijsverhoging te ontbinden. Voor koopovereenkomsten is er een soortgelijke regeling. Het is dus (zowel bij consumenten als niet consumenten) verstandiger om een prijsverhogingsbeding in de overeenkomst zelf op te nemen en niet in de ‘kleine lettertjes’.

Wettelijke mogelijkheden zonder dat er iets bedongen is

Staat er niets in de overeenkomst? Dan kun je nog kijken of er voor jouw product of dienst een speciale regeling is. Soms biedt de wet de mogelijkheid om de prijzen te verhogen, ook al is daar niks over afgesproken. Zo kan een aannemer onder voorwaarden de rechter vragen om de prijs te verhogen als er sprake is van kostenverhogende omstandigheden. Ook een eventuele verhoging van de BTW kan zonder meer worden doorberekend. Ook in al gesloten overeenkomsten.

Laatste redmiddel: naar de rechter!

Als je niet hebt bedongen dat je prijzen mag verhogen, en er is ook geen wettelijke mogelijkheid om dit te doen, dan houdt het op. Jouw klant kan zich dan aan de overeenkomst, en de afgesproken prijzen, houden. Alleen in extreme gevallen is er misschien nog een laatste redmiddel. Komt jouw bedrijf in ernstige moeilijkheden doordat jouw kosten zijn verhoogd? Dan kun je nog naar de rechter stappen met het verzoek om de overeenkomst aan te passen vanwege veranderde omstandigheden. De rechter kan op verzoek van een van de contractspartijen de gevolgen van een overeenkomst wijzigen of deze geheel of gedeeltelijk ontbinden op grond van onvoorziene omstandigheden.

Onvoorziene omstandigheden

Die moeten dan wel van dien aard zijn dat de klant in alle redelijkheid ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten. Het moet gaan om onvoorziene omstandigheden die na het sluiten van de overeenkomst zijn ontstaan. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk de gewijzigde omstandigheden als gevolg van de coronacrisis. De Hoge Raad heeft nog niet zo lang geleden bepaald dat de coronacrisis als onvoorziene omstandigheid moet worden beschouwd. Een beroep op onvoorziene omstandigheden mag contractueel niet worden uitgesloten. Met andere woorden: je kunt niet in je algemene voorwaarden opnemen dat je klant geen beroep kan doen op deze wettelijke mogelijkheid.

Oekraïne

Mogelijk kan de oorlog in Oekraïne als een onvoorziene omstandigheid worden beschouwd. Stel dat jij jouw producten daar inkoopt en dat lukt nu niet meer, dan moet je kijken of je deze producten elders kunt inkopen. Als dat dan (onredelijk) veel meer geld kost, dan zou een beroep op onvoorziene omstandigheden misschien opgaan. De overeenkomst moet dan wel vóór het uitbreken van de oorlog zijn gesloten.

Tips

  • Tenslotte nog een paar tips op een rij hoe je het beste kunt handelen als je prijsverhogingen wil doorvoeren:
  • Kijk in de overeenkomst en de algemene voorwaarden wat er is opgenomen over prijswijzingen;
  • Als je de prijs mag verhogen: doe dit tijdig en schriftelijk. Leg uit wat de reden van de prijsverhoging is;
  • Heb je op grond van de overeenkomst of de wet geen mogelijkheid om de prijs te verhogen, maar is dat bijvoorbeeld voor het voortbestaan van de je onderneming wel noodzakelijk; ga het gesprek aan met je klanten. Als je klant moet kiezen tussen twee kwaden dan is hij wellicht bereid om al dan niet tijdelijk akkoord te gaan met een prijsverhoging.
Tim van Santen
Ik ben advocaat en help veel ondernemers met hun juridische vragen en problemen die zij ondervinden rondom contracten met andere partijen.

Gratis juridische hulp in uw mailbox!

Blijf op de hoogte

Ontvang per e-mail de maandelijkse nieuwsbrief DAS Update en periodieke e-mailingen voor ondernemers met juridische tips, nieuws en oplossingen van DAS.

Nu aanmelden