Nieuw pensioenstelsel gaat leiden tot onzekerheid en stortvloed aan procedures

Het nieuwe voorgestelde pensioenstelsel gaat leiden tot een stortvloed aan procedures over de compensatieregelingen en de wijziging van de waarde van het arbeidsvoorwaardenpakket als het niet beter wordt uitgewerkt. Die zullen tegen werkgevers en pensioenfondsen gevoerd worden.

Je hoort steeds meer kritiek op het nieuwe pensioenstelsel. Gisteren was in het nieuws dat volgens tientallen oud-politici, oud-bestuurders en pensioenexperts de nieuwe pensioenwet van tafel moet. Vandaag debatteert minister Carola Schouten met de Tweede Kamer over de nieuwe pensioenplannen.

Met het nieuwe wetsvoorstel wordt afscheid genomen van de uitkeringsregelingen. Dat zijn de pensioenuitkeringen die leiden tot een vaste pensioenuitkering. Je betaalt een premie en gedurende je werkende leven weet je ongeveer welke pensioenuitkering je gaat krijgen. Dat betreft dus een min of meer gegarandeerde uitkering.

Opvallend genoeg is in het nieuwe stelsel geen enkele garantievorm meer mogelijk, zelfs niet als de werkgever dit voor zijn werknemers wil. Het nieuwe stelsel kent alleen maar premieregelingen en legt alle risico’s op een hoger dan wel lager pensioen bij de werknemers neer. Individuele werknemers hebben vervolgens geen noemenswaardige mogelijkheden om invloed uit te oefenen op hun beleggingen.

Onevenwichtig nadeel

De overstap naar een premieregeling is een reële wijziging van de pensioenregeling. Het systeem is anders en dat leidt tot onzekerheid en in sommige gevallen ook tot een verminderd pensioenresultaat. Wie nu precies wanneer een nadeel heeft, is niet eenvoudig vast te stellen. Dat hangt van veel verschillende factoren af. Voor groepen die een “onevenwichtig nadeel” ondervinden van de transitie moet een compensatieregeling komen. In de wet wordt echter het begrip “onevenwichtig nadeel” niet expliciet gemaakt en ook worden er geen handvatten opgenomen om dat te bepalen. Wat mij betreft moet het begrip “onevenwichtig nadeel” concreet gemaakt worden en moet dit niet aan de sociale partners, werkgevers en ondernemingsgraden overgelaten worden.

Over de hoogte van de pensioenuitkering na de transitie heeft de regering onderzoek laten doen. Daaruit blijkt dat de kans op een hogere uitkering in de toekomst in de meeste gevallen het uitgangspunt is. Dit is volgens mij een wel erg snelle conclusie. Wat als dat niet zo blijkt te zijn? Als de Kamerleden de onderste steen boven willen hebben, dan moeten zij dit zelf laten onderzoeken door onafhankelijke adviseurs. De resultaten moeten dan ook per regeling en branche bekeken worden. Volgens mij bestaat er over niets in de pensioenbranche zoveel discussie als over rekenmethodes en uitkomsten. Er blijft simpelweg veel onzekerheid bestaan over de gevolgen van de transitie.

Procedures ingewikkeld en duur

DAS staat veel individuen bij in pensioengeschillen. In de praktijk is de rechtsbescherming van individuen zonder rechtsbijstandverzekering in pensioengeschillen ronduit slecht. Het zijn ingewikkelde zaken waarin vaak bijstand van juristen en actuarissen nodig is. Dat kost erg veel geld en die middelen heeft de gemiddelde burger niet. De regering heeft voor ogen dat dit probleem opgelost kan worden door het instellen van een nieuwe externe geschillencommissie die de nadelige gevolgen van de transitie moet gaan toetsen. Dergelijke procedures zijn ook ingewikkeld en duur voor een individu. Ga maar eens een discussie voeren met de actuaris van een pensioenuitvoerder en/of werkgever over berekeningen. Of reageren op een verweerschrift van gespecialiseerde advocaten en juristen die door pensioenfondsen en werkgevers worden ingeschakeld. De ervaring leert dat individuen de kennis en financiële middelen niet hebben om goed beslagen ten ijs te komen in dergelijke geschillenprocedures.

Kleur open normen in

Op zichzelf sta ik niet negatief tegenover een structurele wijziging van het pensioenstelsel, maar doe dit gedegen. Kleur de open normen zoveel mogelijk in en geef rechters, pensioenfondsen, werkgevers en sociale partners handvatten zodat de individuele burgers beschermd worden met minimum waarborgen, ook ten aanzien van de al opgebouwde gegarandeerde aanspraken. Dat is uiteindelijk het beste voor iedereen.

Disclaimer

Dit blog schetst de algemene regels en uitgangspunten. Uiteraard kan er in specifieke situaties sprake zijn van uitzonderingen. Heeft u vragen over dit onderwerp of uw specifieke situatie, dan kunt u altijd contact opnemen met een van onze specialisten.

Loes Schuijt Advocaat
Ik houd mij inmiddels al meer dan twintig jaar bezig met pensioenrecht. Ik probeer geschillen over pensioen op te lossen.
Meer artikelen van Loes