Geef werkgevers de ruimte om te testen op middelengebruik bij veiligheidsfuncties

Een onhoudbare spagaat

De huidige regelgeving plaatst werkgevers in een onhoudbare spagaat. Enerzijds zijn zij aansprakelijk voor incidenten die voortkomen uit middelengebruik. Anderzijds mogen zij niet preventief testen, zelfs niet bij een gegrond vermoeden. Bewijs dat via niet-toegestane tests wordt verkregen, is juridisch onbruikbaar in bijvoorbeeld ontslagprocedures. Dit belemmert werkgevers in hun plicht om veiligheid te garanderen.

Veiligheid boven alles

In sectoren waar veiligheid cruciaal is, denk aan transport, industrie en zorg, moet het mogelijk zijn om werknemers te testen op middelengebruik. Niet als controlemiddel, maar als noodzakelijke maatregel om ongelukken te voorkomen. De wetgever moet de uitzonderingen uitbreiden en werkgevers de instrumenten geven die nodig zijn om hun verantwoordelijkheid waar te maken.

Wettelijke actie vereist

De Tweede Kamer heeft de mogelijkheid om een wetsvoorstel in te dienen dat de testbevoegdheid verruimt. Ook het ministerie van Sociale Zaken kan hierin het voortouw nemen. Zonder aanpassing blijven werkgevers gedwongen om te handelen in juridische onzekerheid met alle risico’s van dien.

Voorkomen is beter dan genezen

Zonder heldere wetgeving blijft het gevaar op bedrijfsongevallen onnodig hoog. Sommige werkgevers nemen het risico en testen toch, wetende dat het bewijs mogelijk niet standhoudt. Dat is geen duurzame oplossing. Het is aan de wetgever om deze impasse te doorbreken en veiligheid op de werkvloer voorop te stellen.

ADM-beleid als fundament

Totdat de wetgeving is aangepast, doen werkgevers er goed aan om in ieder geval een duidelijk en gedragen alcohol-, drugs- en medicijnenbeleid (ADM-beleid) te voeren. Zo’n beleid biedt houvast bij het bespreekbaar maken van middelengebruik, het signaleren van risico’s en het stimuleren van preventie. Het is een belangrijke stap richting bewustwording en veiligheid, ook zonder directe testbevoegdheid.