Is coronacrisis reden om te snijden in arbeidsvoorwaarden?

Dierentuin Artis werd onlangs door de rechter op de vingers getikt, omdat zij eenzijdig de arbeidsvoorwaarden van een aantal werknemers wijzigde. Voor een aantal werknemers werd het salaris naar beneden bijgesteld, omdat de inkomsten van Artis door de lockdown sterk waren afgenomen. Volgens de rechter had Artis in overleg moeten treden met de betreffende werknemers over de voorgenomen aanpassing van de primaire arbeidsvoorwaarden. De eenzijdig doorgevoerde wijziging van primaire arbeidsvoorwaarden is daarom niet rechtsgeldig.

Bij Artis speelde nog meer factoren een rol, maar de uitspraak van de rechter is in lijn met andere recente uitspraken. Daaruit kan worden geconcludeerd dat de coronacrisis, en daarmee gepaard gaand inkomstenverlies, een directe ingreep in salaris niet zonder meer rechtvaardigt.

Uitstel toekomstige salarisverhoging is geen loonoffer

Een kantonrechter in Rotterdam oordeelde op 15 april 2021 dat een uitgestelde toekomstige salarisverhoging niet als loonoffer moest worden beschouwd. De acute financiële problemen van de betreffende werkgever vormden volgens de rechter een dusdanig zwaarwichtig belang dat de belangen van de werknemers daarvoor moesten wijken. De werknemers werden door het uitstellen van de loonsverhoging wel in de toekomst financieel benadeeld, maar van een loonoffer was geen sprake, aldus de rechter.

De werknemers hadden overigens een deel van de loonsverhoging die in april 2020 zou worden doorgevoerd, al in december 2019 ontvangen. Verder betrof het geen permanente wijziging, maar een eenmalige tijdelijke maatregel. Allemaal factoren die de rechter meewoog in zijn beslissing. Daarentegen oordeelt diezelfde rechter dat het eenzijdig aanwijzen van vakantiedagen en niet-opbouwen van vakantiedagen niet kan worden doorgevoerd. Het financiële belang van de werkgever weegt niet op tegen de recuperatiefunctie van vakantiedagen en de gezondheid van werknemers.

Conclusie

Recente uitspraken laten zien dat het, ook tijdens de coronacrisis, geen makkelijke opgave is voor werkgevers om eenzijdig arbeidsvoorwaarden te wijzigen. De belangen van werknemers wegen doorgaans zwaarder dan die van werkgevers. Daarmee is de vraag aan het begin van mijn blog beantwoord. Mijn advies aan werkgevers is om in ieder geval in gesprek te gaan met werknemers als er plannen zijn om de arbeidsvoorwaarden (al dan niet) tijdelijk aan te passen.